Wisten ze het niet of wel?

Na 81 jaar is een wrak gevonden van een Japans koopvaardijschip, dat tijdens WO2 getorpedeerd is door een Amerikaanse onderzeeboot USS Sturgeon. Daarbij kwamen bijna 1.000 Australische krijgsgevangenen om. Het nieuws stelt dat de Amerikaanse onderzeebootcommandant niet wist dat het Japanse schip, SS Montevideo Maru, Australische krijgsgevangenen aan boord had.
Ik twijfel daaraan. Na de oorlog hebben diverse Amerikaanse marine veteranen gezegd, dat men dat wel wist. Maar de vernietiging van mogelijk aanwezig Japans militair materieel had een hogere prioriteit. Naar mate de jaren verstrijken blijkt de geschiedenis veel leugens te bevatten. Ik hoef enkel het Ufo verschijnsel / Area51 (ruim 50 jaar ontkenning), de oorlogshandelingen en de interne politiek van een land als Amerika te bezien, om te constateren hoe veel en hoe vaak er gelogen wordt.
Er zijn veel meer schepen met geallieerde krijgsgevangenen zodoende tot zinken gebracht. Deze schepen (het zijn er 18 - 20 alleen al in de periode van 1942 - 1945) staan bekend onder de term helleschepen / hell ships. Een oom van ons is als Japans krijgsgevangene in soortgelijke omstandigheden om het leven gekomen.  De Montevideo Maru werd in de Zuid Chinese Zee aangetroffen. In dat enorme gebied heeft mijn vader gedurende de oorlog geregeld patrouilles gevaren in diverse onderzeeboten.

Zoals de Slag in de Javazee

De slag in de Javazee is onlangs herdacht. Mijn vader had het geluk, dat hij net eerder bij de Onderzeedienst geplaatst werd. Anders zat hij ook op de Hr. Ms Java of Kortenaer (als eerste tot zinken gebracht). Maar nu werd hij naar Ceylon (Sri Lanka) geëvacueerd. Vandaaruit heeft hij als lid van de onderzeebootbemanning tegen de Jappen gevochten.
Karel Doorman moest ondanks zijn 'oude-meuk' bezwaren ( inclusief een paar afgedankte Amerikaanse schepen) het opnemen tegen een Japans eskader. Een regelrechte zelfmoord opdracht. Later sprak men over een zeer moderne Japanse vloot. Een mooie uitspraak, die veel beter overkomt, dan te vermelden dat Doorman met zeer oude meuk de zee opgestuurd werd door Helfrich, die zelf veilig achter zijn bureau zat. 
L' histoire se répète. Decennia later is er weinig veranderd. Nederlandse militairen worden nog steeds met meuk op pad gestuurd. Vaak met nog te weinig ook. Nu naar Oost Europa, waar een modern uitgerust Rode Leger hen opwacht. Intussen zitten de oorlogszuchtige politici (en dat zijn er nogal wat) achter hun bureau van de koffie te genieten.
Wat de Slag en de relatie tussen Doorman en Helfrich betreft, daar is het volgende geschreven :

"Na de oorlog hebben marine-historici de zeeslag „van geen en­kel strategisch belang" en „tac­tisch een debacle" genoemd. Ook Doorman zelf zag weinig heil in een treffen met de Japan­se vloot, aldus dr. Bosscher. „Helfrich wilde per se slag leveren, maar Doorman voelde meer voor een 'reculer pour mieux sauter', een terugtocht om de Japanners later en dan beter voorbereid aan te vallen. Tussen beide heren zijn daarover persoonlijke confronta­ties geweest, waarbij de golven hoog zijn opgespat." Hun meningsverschil is ook te verklaren uit de persoonlijke achtergrond van luitenant-admiraal Helfrich, meent dr. Bos­scher. „Er is gezegd dat Helfrich het contact met de werkelijkheid een beetje had verloren en dat klopt wel. Helfrich voelde zich als Indische jongen - hij was ge­boren in Semarang als zoon van een officier in het Indisch leger — enorm met zijn geboortegrond verbonden. Tot het laatst toe is hij blijven geloven in de mogelijkheid om Java te redden." 
Helfrich is desondanks gedecoreerd aan het eind van de oorlog.

De KRI Nanggala-402 onderzeeboot

28-4-2010 Dolfijn te Den Helder

Er is weer een onderzeeboot vergaan. De laatste keer betrof het een Argentijnse boot. Dit keer een Indonesische. Wat mij opviel in de berichten rond de Indonesische onderzeeboot die vergaan is, is de afwijking ten opzichte van de officiële specificaties van de boot.
De van origine Duitse boot heeft namelijk een standaard bemanning van minimaal 24 manschappen. Die kan uitgebreid worden tot maximaal 34. Volgens het nieuws had de boot 53 opvarenden. Zou het net als in India in treinen en boten eraan toe gaan?
De boot kan max. tot zo'n 500 meter diep duiken. In een Indonesisch bericht werd gemeld, dat de commandant vlak voor de ramp toestemming vroeg naar de maximum diepte van 500 meter te mogen gaan. De boot was op dat moment betrokken bij een legeroefening. Ik weet van verhalen, dat een stroomstoring of een andere storing ertoe kan leiden, dat de ballasttanks niet leeggeblazen kunnen worden. Dan zakt zo'n boot naar de bodem.

Weer dat bier!

Ik hoor het mijn moeder nog zeggen, toen ze van mijn vader een foto kreeg toegestuurd. Daarop zat mijn pa (links) in een onderzeeboot met een collega aan tafel. Op die tafel stond zegge en schrijve één flesje bier. Niet eens bij mijn pa maar bij de collega. "Weer dat bier!", het zou misschien vroeger zo geweest zijn. Maar ik heb mijn vader nooit veel bier zien drinken. Of eigenlijk erg weinig. Als er een verjaardag gevierd werd of heel soms als er visite kwam, lag een aantal flesjes in een teil met water op het balkon te koelen. Dat was alles.
Ook op Curaçao heb ik geen kratten pils zien binnenkomen en/of met geleegde flesjes vertrekken. Ondanks dat het daar wel elke dag de temperatuur voor was.
Terugkijkend durf ik te stellen, dat mijn opa meer liters jenever achterover geslagen heeft, dan mijn pa bier. Ik heb mijn vader nooit dronken gezien. Mijn opa wel.

Mariniers willen niet verhuizen

De mariniers in Doorn verzetten zich tegen een verhuizing naar Vlissingen. Er gaan zelfs geruchten dat een groot aantal onder hen ontslag zal nemen als de verhuizing doorgaat. Wat voor een leger hebben we toch?
Mijn vader heeft gedurende zijn hele loopbaan bij de Marine telkens weer een andere werkplek gekend. Op de maandagochtend tegen kwart voor zes vertrok hij op zijn fiets naar het station in Leiden, waar hij op de trein stapte. Die bracht hem (zelfs in ouderwets winters weer!) probleemloos naar Den Helder. Daar bleef hij een week, om op de vrijdagavond weer thuis te komen. Hij verbleef ook geregeld in Vlissingen (foto's) en in Rotterdam. Op dezelfde manier. Telkens 5 dagen van huis. Mijn ouder hadden lange tijd een weekend-huwelijk. Mijn vader was vaak nog langer van huis. Weken achtereen varen. En hij heeft anderhalf jaar op Nieuw Guinea gewerkt. Anderhalf jaar zonder zijn gezin en zijn gezin zonder hem. Dat was toen heel gewoon. Ons leger had toen nog echte kerels. Mannen van stavast en gezinnen die hen steunden. Die tijd is niet meer.
Ik zeg : gewoon doorgaan met de verhuizing van de mariniers. Wordt die club ook wat opgeschoond; dan vertrekken de watjes uit zichzelf. Die schijten Michiel toch enkel op zijn kop.

Slag in de Javazee

Vandaag, precies 75 jaar geleden, vond de slag in de Javazee plaats. Gisteren heb ik met meer dan normale interesse een documentaire gevolgd op de televisie. Men ging in de Javazee op zoek naar de wrakken van getorpedeerde oorlogsschepen, waaronder de Hr. Ms. Kortenaer, De Ruyter en de Java. De docu draaide om de zoon van Karel Doorman, die met andere nabestaanden een herdenkingsschild wilde plaatsen op het zeemansgraf. Tot hun grote schrik en verbijstering bleken de wrakken verwijderd te zijn. Alleen de holtes en wat klein materiaal op de zeebodem gaven aan, waar de wrakken hadden gelegen. Lokale vissers hebben grote schepen gezien met kranen en pontons, die de wrakken weggehaald hebben. De oud ijzer prijs was naar zeggen de reden van de diefstal annex grafschending.

Mei 1938, pa vertrekt met de Java

Interessant was dat meneer Doorman vertelde dat zijn vader de operatie tegen de Jappen op voorhand kansloos achtte. Maar zijn commandant, Helfrich, hield hem aan zijn bevel. Met alle desastreuze gevolgen van dien. Ruim 900 Nederlandse marinemensen verloren daarbij het leven. Voor mij zijn ze willens en wetens de dood ingestuurd. Nogmaals, ik vond het een mooie documentaire. Helaas is sindsdien weinig veranderd. Ons leger is nog steeds krakkemikkig.
Voor de slag heeft mijn vader ook nog op de Kortenaer gevaren. Hij was in mei 1938 naar Nederlands Indië vertrokken op Hr. Ms. Java. Daar aangekomen heeft hij op diverse schepen gevaren, waaronder de Kortenaer. Toen de oorlog uitbrak is hij naar het huidige Sri Lanka (toen Ceylon) overgebracht. Vanaf die locatie heeft hij de Tweede Wereldoorlog als bemanningslid van diverse onderzeeboten.

Alsnog onderzoek politionele acties

Rutte is naar Indonesië geweest en daar waarschijnlijk wat te horen hebben gekregen. Met gevolg dat er alsnog een 'onafhankelijk' (wat heet) onderzoek komt naar het optreden van ons land na de 2e Wereldoorlog in het voormalig Nederlands Indië. Ik las direct na het nieuws verontwaardigde reacties. Zo'n onderzoek zou verraad zijn voor de veteranen uit die tijd, zo werd gezegd. Wat een onzin! Het gaat om de waarheid, de feiten. Wie daar bang voor is, heeft inderdaad wat te verbergen.
Toen ik schreef over discriminatie bij de Marine, kreeg ik ook boze reacties. Veel oud-Marine mensen ontkenden de discriminatie van voornamelijk 'blauwe jongens'. Ik wees hen toen fijntjes op de geruchtmakende affaire rond het monument in Den Helder. Dat speelde zich af midden jaren 90. De namen van omgekomen bemanningsleden van Indische afkomst waren tot dan niet vermeld op het monument. Zelfs al waren ze de hoogste in rang (commandant). Later draaide de Marine bij en plaatste alsnog de namen. Op de achterzijde van het monument! Weer later kregen de namen de plaats waar ze feitelijk thuishoorden : bij de overige slachtoffers aan de voorzijde van het monument. Wie deze geschiedenis kent, staat raar te kijken van de reacties. Onwetendheid of ordinaire leugens?
In geval van een oorlog worden over en weer misdaden geplaagd. Niet enkel door de vijand. Laten we onze geschiedenis eens op een eerlijke en volledige manier benaderen en weergeven. En houd eens op met al die leugens en dat (ver)zwijgen.

Grafschennis in de Javazee?

Mei 1938, pa vertekt met Hr.Ms Java naar Ned. Indië

Volgens het nieuws is een drietal oorlogsgraven verdwenen. Het gaat om oorlogsschepen die tijdens de roemruchte Slag in de Javazee (1942) vergaan zijn. Het gaat om de Hr.Ms. De Ruyter, Kortenaer en Java. Op laatst genoemde schepen heeft mijn vader aan het begin van de oorlog ook gevaren. Daarna vanuit Ceylon (Sri Lanka) enkel op onderzeeboten.
De wrakken schijnen zomaar verdwenen te zijn. Een wat vreemde toestand, want wie gaat er nou zo'n oud, kapot geschoten schip lichten? Of lagen ze in een vaarroute? Alleen van de Kortenaer is nog een deel over.

1947, pa op Hr.Ms. O21

Tja, de Javazee. Wat een ellende. Die arme Doorman werd met ouwe deels ontmantelde meuk (voor de oorlog werd door linkse partijen nog even flink bezuinigd op onze krijgsmacht) op de modern uitgeruste Jap af gestuurd. Was ie een held of onverstandig? Doorman moest conform de regels eerst een bevel opvolgen. Nadien kon ie in beklag. Het bleek een soort zelfmoordactie, die als heldendaad werd opgenomen in onze geschiedenis. Dat "Ik val aan, volg mij", heeft Doorman ook nooit geroepen. Maar ach, het klinkt zo heldhaftig en deed het goed om de boel tijden die oorlog op te porren. Net als bij J.P. Coen wilde men met Doorman louter de goede kant overbelichten. Het was vice-admiraal Helfrich, die van achter zijn bureau ruim 2.000 man de dood in joeg. Tien van de veertien geallieerde schepen ( de meeste andere waren ook sterk verouderd of schroot) vergingen. De Jap leed nauwelijks enig verlies. Mijn pa klaagde een keer over het misbruiken van Nederlandse militairen en materieel door de VS en Engeland. Ze waren geregeld schijnoffers, net als bij het schaakspel.
Mijn pa heeft ook een keer op de zeebodem gelegen. Niet voor eeuwig. De onderzeeboot (Hr.Ms. O19) wilde niet opstijgen. Uiteindelijk lukte het weer boven water te komen.
Ik ben benieuwd wat er met die wrakken is gebeurd. Ze vormden een historisch graf.

Een Blauwe Jongen

Mijn vader had er een hekel aan. Blauwe jongen werden de Indo's bij de Marine en misschien wel binnen de hele militaire organisatie genoemd. Mijn pa had problemen met die term, omdat hij vaak op denigrerende toon werd geuit. Blauwe jongens telden niet echt mee. Vergelijk de situatie met die van de zwarte Amerikanen. Die waren wel goed voor de sport, de muziek en het leger om vooral het land te promoten, maar als mens telden / tellen ze niet mee.
Toen mijn pa als bemanningslid van de O19 gered werd door de Amerikanen (USS Cod, SS224), was hij blij Blue genoemd te worden. Voor veel Amerikanen was/is Blue gewoon een naam. Dus de denigrerende toonzetting ontbrak. De term Blauwe hap hield een rijsttafel in. Die term werd / wordt ook op een heel andere toon geuit. Op een bijna feestelijke toon.
Gisteren werd het einde van de oorlog in Azië herdacht. De term Blauwe jongen bestaat nog steeds en wordt nog steeds met dezelfde racistische lading gehanteerd door een handjevol mensen.
Zal die term pas na het overlijden van de laatste echte Indo verdwijnen? Misschien de term wel, maar het racisme helaas niet.

Hiroshima

Gisteren zag ik een interessante docu rond de atoombom op Hiroshima. Dit keer veel verhalen en visies van Japanse zijde. Waren de bombardementen een 'buiten proportionele' ingreep? Zelf vind ik nog steeds van niet. Het was het enige middel om op korte termijn het Japanse monster van keizer Hirohito (foto) te verslaan. De oorlog in Azië in het algemeen en die in het voormalig Nederlands Indië is, vergeleken met die in Europa, altijd erg onderbelicht gebleven. De wreedheden van de Japanse bezetter waren haast onbeschrijfelijk. Opvallend in de docu was, dat een groot deel van de Japanse bevolking op de hoogte was van de wreedheden van hun soldaten in de oorlogsgebieden. Het verbaasde mij, dat daar tegenover menig Japanse ooggetuige onaangenaam verrast was over de mentaliteit en werkwijze van het Japans militarisme. In mijn beleving een tegenstrijdig iets.
Het opperbevel van de Japanse strijdkrachten wist tijdig van de komende bombardementen op Hiroshima en Nagasaki. Toch werd niets ondernomen om die te voorkomen. Dit vrij recent openbaar gemaakt feit (met behulp van officiële documenten) wekte verbazing, (verborgen) woede en verdriet bij geïnterviewde Japanse veteranen. Het zette het Japans militarisme in een nog wreder licht : de eigen burgerbevolking was niet belangrijk.
De Japanners vonden het vreemd dat de Amerikanen die niet veel later na de overgave in Hiroshima waren, de lokale bevolking (van wat er over was) hulp bood. Wie echter de wreedheden van de Jappen kende, had daar alle begrip voor. Ook na het zien van deze documentaire ben ik niet gaan twijfelen aan de correctheid van de bombardementen. Oorlog is oorlog. In al zijn wreedheid. Al denken mensen daarvoor bepaalde spelregels te kunnen voorschrijven. Tot op heden vinden de Japanners het nog steeds niet nodig excuses aan te bieden voor de begane wreedheden. Recent gaf de Japanse regering aan het Japans militaire apparaat verder gaan uitbouwen. De jongere generatie protesteert tegen dit voornemen. Een positief teken.

Nieuw model Hr. Ms. "O19"

In het magazine van de Reünistenvereniging van de Onderzeedienst, las ik een stukje over een model van de mijnen-leggende onderzeeboot O19, waarmee mijn pa tijdens de oorlog ook gevaren heeft totdat het tegen het einde van de oorlog op het Ladd Rif strandde en werd vernietigd door de Amerikaanse onderzeeboot USS Cod.
 Het model is tijdens de viering van het 90 jarig jubileum van de dienst in 1997 tijdens het opruimen van een tentoonstelling gestolen.
Sindsdien is het model, ondanks de vele oproepen en naspeuringen, nooit meer boven water gekomen.
Omdat de Traditiekamer van de OZD het model heel graag terug wil hebben, heeft ze het plan opgevat een nieuw model op schaal 1:100 te laten bouwen. De kosten ervan worden geraamd op 4.000 euro. Om dat bedrag bijeen te krijgen worden donaties gevraagd.
Een bijdrage kan gestort worden op rekeningnummer NL 31 INGB 0004708812 t.n.v. G. Horneman onder vermelding van 'Model O19'. Maar het kan ook zijn dat u het model ergens gezien heeft.....

Ed Kraak overleden

Vlnr. Pa, oom Ed en Clifford

Gisteren kreeg ik te horen dat oom Ed Kraak is overleden. Een verlaat bericht, want men kon geen adresgegevens van ons vinden. Ik heb geregeld contact met oom Ed en tante San gehouden. We hebben hen een paar keer bezocht. Zowel voor als na de verhuizing naar een appartement aan de Aaltje Noordewierlaan in Leiden. Daar woonde ook tante Dien. Ik hoorde dat ook zij is overleden. Ik ontmoette haar een paar keer bij oom Ed en tante Sannie.
Eigenlijk is het helemaal geen familie van ons. Maar naar Indisch gebruik wordt elke volwassene die geregeld op bezoek kwam met oom of tante aangeduid.

Oom Ed als roerganger op de Dolfijn

Net als pappa heeft ook oom Ed weinig losgelaten over zijn (oorlogs)tijd bij de Onderzeedienst. 'Dat kan je beter niet weten', zei hij mij eens. Hij heeft mij wel wat verteld en over mijn pa, in de tijd dat ze collega's waren op de O21. Zelf heeft oom Ed veel patrouilles gevaren aan boord van Hr.Ms. Dolfijn in het Middellandse zeegebied.
Veteraan oom Ed is met militaire eer in Leiden begraven op Rhijnhof. Daar bevinden zich ook de graven van tante Dien, tante San en mijn broer Joop.

Veteranendag

Vandaag is het Veteranendag. Zelf voel ik me een veteraan van de Koude Oorlog. Afgezien van de dreiging uit Oost Europa waren er ook nog extreem linkse groeperingen, zoals de RAF, waar dreiging vanuit ging. Gelukkig is het niet op een oorlog uitgelopen.
Maar mijn veteranenstatus valt geheel in het niet bij die van wijlen mijn pa. Die verkeerde bijna zes jaar achtereen in een oorlogssituatie. Op een onderzeeboot in de Pacific. Onvoorstelbaar. Tegenwoordig komen militairen na een bepaalde tijd weer even terug. Maar toen ging dat niet zo. Mijn vader heeft na zijn pensionering nooit de behoefte gehad om naar reünies te gaan. Daar was hij wars van. Misschien omdat ze nare herinneringen bij hem zouden oproepen. Want hij was getraumatiseerd. En begin maar niet over psychische hulp. In die tijd werd je voor gek verklaard en afgekeurd. Klaar uit. Maar hij heeft zijn tijd helemaal uitgediend. Bij mijn pa moest men niet zeuren over privacy en/of werkomstandigheden.  Opgesloten in een kleine ruimte met nauwelijks voldoende ventilatie. De lucht was bezoedeld met geuren van zweet, ontlasting, eten en dieselolie. Geen douches en een bedje delen met je maten. En af en toe gelucht worden in de toren. Elke dag je leven wagen voor... Tja, voor wat? Pa werd nogal gediscrimineerd. Niet zozeer aan boord maar wel door lieden aan wal. Dus kreeg hij niet altijd waar hij recht op had. Geen vol loon, geen hoge rang en vooral geen erkenning. Erg bijzonder en heldhaftig om daar zo lang voor te vechten.

Geen Lancaster

Vanmiddag ben ik naar het Redeplein in Dronten gegaan. Rond 14.40 uur zou een oude Lancaster bommenwerper twee keer komen overvliegen. Er had zich een behoorlijke menigte belangstellenden verzameld, waaronder Airgunners.
De tijd vloog wel voorbij, maar geen Lancaster. Ik dacht : "Zou die vlucht dit keer soms door de NS gepland zijn?" Op zeker moment hoorde ik : "Test, test, goede middag" door de speakers klinken.
Niet veel later werd ons verteld, dat de Lancaster al overgevlogen was. Over het industrieterrein van Dronten. Twee keer zelfs.

De speaker wist te vertellen dat men de verkeerde coördinaten had opgegeven aan de piloot. Men hoopte dat de oude kist alsnog even over het Redeplein zou vliegen, maar daar had de piloot 'no way!' op geantwoord.
Iedereen baalde als een stekker, inclusief de organisatie. Het publiek verliet op rustige wijze het plein. Geen rellen, geen ingegooide ruiten en/of vechtpartijen. Dat laatste misschien hooguit tegen de tranen. Op de terugweg dacht ik nog : "Tja, ons Engels is beroerd, net zoals onze topografie. Er is overal nauwelijks tijd voor en dingen in één keer goed doen komt nog sporadisch voor. Dus ergens is het allemaal wel logisch. Het lijkt wel oorlog."

Blauwe jongen neemt wraak

"Het was op een middag in de jaren 40 dat we op zee ons katje (=maandloon) uitbetaald kregen. Net toen ik mijn zakje in ontvangst had genomen, moesten we duiken om een vijandelijke aanval te ontlopen. Er was grote consternatie aan boord en in de verwarring tekende ik niet voor ontvangst van mijn maandloon. Ik moest direct aan het roer.
Een dag of wat later werd de uitbetaling voortgezet. Tot mijn grote verbazing werd mijn naam weer afgeroepen. Zonder aarzelen nam ik weer een loonzakje aan. Dit keer tekende ik er wel voor." Even zwijgt hij en staart voor zich uit. Dan zegt hij op kwaaie toon : "Dit keer was het mijn beurt om ze te naaien, Willem. Ze hebben al die tijd ons veel te weinig uitbetaald. Telkens was er weer een rotsmoes en telkens waren wij, blauwe jongens, weer de dupe! Een maandloon extra als schadevergoeding voor al die jaren van discriminatie en geestelijke mishandelingen. Na de oorlog ben ik eruit gestapt. Voor mij geen Marine meer. Stelletje klootzakken!"
Een verhaal van een voormalig lid van de Onderzeedienst van Indische afkomst. Blauwe jongens. Mijn vader had er ook een enorme hekel aan, aan al dat gedoe. Maar hij is wel gebleven, ondanks de discriminatie aan boord en aan de wal. Voor Koningin en Vaderland.

Geen veteraan

Dressed to be killed

Nee, ik ben geen veteraan. Ik heb immers nooit in gevechtsomstandigheden verkeerd. Die kok en administrateur in Afghanistan ook niet, maar zij zijn wel veteranen. Net als mijn pa, die gedurende de hele oorlog in de Pacific in onderzeeboten op de Jappen joeg en een paar keer bijna omgekomen was. Een vreemde gang van zaken bij het vaststellen wie wel en wie geen veteraan is. Tijdens de Koude Oorlog heb ik mijn militaire dienstplicht vervuld. Ik heb in het toenmalige West Duitsland gewapend met een geweer, waarmee ik op dat moment geen kogels kon afvuren, geregeld wacht gelopen. Afgezien van de Communistische vijand was er ook nog de Baader Meinhof Gruppe. Beide zullen ons bij een confrontatie eerst flink uitgelachen hebben, toen ze ons met die knalrode bout in de loop van onze wapens zagen wachtlopen. Vervolgens zouden we, weerloos als we waren, gewoon neergeknald zijn. Die Baader Meinhof extremisten konden immers wel wat wapens gebruiken.  Althans zo stelde ik me dat toen voor. Een voorstelling van zaken die blijkbaar erg afweek van die van de legertop destijds. Dus dat wachtlopen in die pikdonkere bossen was niet zo gezellig. We waren blijkbaar gewoon voer voor de vijand. Munitie kreeg ik alleen op de schietbaan in ons eigen land. Oké, ik ben dus geen veteraan. Ik heb slechts een paar keer onder voor mij vijandelijk vuur gelegen. Niet letterlijk, maar figuurlijk. Een paar keer toen onze commandant weer eens zijn chagrijnige kop op mij afreageerde. Ik kan wel veteraan worden, maar dat kost mij geld. Voor dat geld kan ik lid worden van de Koude Oorlog Veteranen club. En als ik nog meer betaal kan ik ook een echte medaille krijgen. Ja, ja. Als mijn pa mij zo zou zien staan met die gekochte zooi op mijn borst, zou ie zich zo in zijn graf omkeren. Pa heeft trouwens nooit om zijn onderscheidingen noch om zijn veteraan-status gegeven. 'Allemaal flauwe kul, jôh! Je bent militair of niet.', zei hij mij eens. En dat is zo.

Hr.Ms. KXVI gevonden

In de Chinese Zuidzee is het wrak gevonden van de Nederlandse onderzeeboot Hr.Ms. "KXVI" ook wel de "16" genoemd. De boot werd sinds eind 1941 toen zij op oorlogspatrouille was, vermist. De onderzeeboot stond onder leiding van Luitenant ter Zee 1e Klasse Jarman en was voor het uitbreken van de oorlog gestationeerd in Soerabaja (Ned. Indië). Op 24 december 1941 wist de boot nog een Japanse torpedobootjager, Sagiri, te vernietigen. De volgende morgen werd de KXVI zelf, naar later bleek, getorpedeerd door een Japanse onderzeeboot, de "I66". Vanwege de situatie ter plekke heeft de "I66" niet feitelijk kunnen vaststellen om welke boot het precies ging. Zodoende werd in eerste instantie verondersteld dat de KXVI op een mijn was gevaren. Die veronderstelling was gebaseerd op het feit, dat zich in het patrouillegebied veel Japanse mijnenvelden bevonden.
Midden jaren 90 werd de positie van het wrak vastgesteld. Het wrak werd ontdekt dankzij een oplettende visser. Die gaf een amateur duikteam een tip over een wrak in de wateren ten noorden van Borneo. Na bestudering van de foto's die het duikteam had gemaakt, is geconcludeerd dat het Hr.Ms. KXVI betreft. Het wrak is direct aangemerkt als zeemansgraf.

Eindelijk erkenning!

In ons vorige weblog heb ik al eens geschreven over de wijze waarop de Koninklijke Marine ic de Onderzeedienst  haar personeel discrimineert. Zo is decennia lang geweigerd om de namen van gesneuveld Marinepersoneel met een Indische afkomst op het monument in Den Helder te vermelden. Maar dat was nog niet alles. Ook Marinepersoneel dat tijdens de oorlog omkwam en op dat moment niet actief werkzaam was is decennia lang genegeerd. Wie niet als opvarende van een boot om het leven kwam, verdiende geen plekje op het monument, aldus Defensie. De Tweede Wereldoorlog is in 1945 beëindigd. Pas dit jaar is het gelukt om een bijna complete onderzeebootbemanning op het monument van 1947 vermeld te krijgen samen met nog een groot aantal genegeerde / gediscrimineerde slachtoffers. Tussentijds is een aantal aan de achterzijde(!) van het monument vermeld geweest. Wat een schande. Het betreft o.a. de onderzeebootbemanning, een kleine 30 man, die aan boord van de Abosso op weg was van Zuid Afrika naar Engeland. Het transport op zich stond onder grote kritiek van Ltz Coumou vanwege het feit dat het opperbevel in Londen de veiligheid van het schip en diens bemanning nauwelijks serieus nam. Zonder escorte moest het relatief traag varend schip door wateren varen, die door de Duitse U-boten werden bejaagd. De bemanning, met Ltz 1e klas Coumou onder hen, zou aan boord van Hr.Ms Haai (een door Engeland afgestane onderzeeboot, Varnes) geplaatst worden. Na het vertrek van de Abosso uit Zuid Afrika werd het schip nog geen dag later op 9 oktober 1942 met totaal 400 koppen aan boord getorpedeerd door de Duitse U-boot U575. Slechts 31 opvarenden overleefden de ramp. De Kon. Marine heeft het niet nodig gevonden de namen van de omgekomen bemanningsleden op het monument te Den Helder te vermelden. Maar deze week is het eindelijk zover. Tijdens een korte plechtigheid zijn de namen alsnog vermeld op de plek waar ze thuishoren. Het was Fred Gommers, wiens vader sneuvelde op Hr. Ms "O22", die ruim 60 jaar(!) gestreden heeft tegen dit onrecht. Dankzij zijn doorzettingsvermogen staan nu  ruim 80 gesneuvelde marinemensen alsnog vermeld. Toen de commandant der Zeestrijdkrachten meneer Borsboom tijdens de plechtigheid deze week sprak over 'de verbondenheid van onderzeedienstpersoneel' moest ik toch flink lachen. Wat een komediant is die meneer Borsboom zeg!!

Afscheid

Zaterdagochtend, kwart over zeven gaat de telefoon. Pa is overleden. Ik schrik me rot. En dan opeens zie ik hem weer op dat bed zitten, toen mamma en ik de dag eerder de zaal verlieten. Een kleine, in elkaar gedoken man.

Pa wist het toen al, wij niet. Het schoot door me heen, dat ik nog zoveel vragen aan hem had. Maar daar is het nu te laat voor. Pa is niet meer. Na de afscheidsdienst werd de kist door zijn zonen en schoonzonen naar pa’s laatste rustplaats gedragen. Een vreemde gewaarwording : Pa gedragen door hen die hij altijd op afstand heeft gehouden. Voor op zijn graf heb ik voor mijn held een bordje laten maken.

Veel informatie waarover ik beschik heb ik uit pa’s staat van dienst. Die heb ik na zijn overlijden opgevraagd. Samen met de foto’s en verhalen van thuis, de familie en kennissen is het mij gelukt pa’s leven grotendeels te reconstrueren. Tijdens de reconstructie begon ik steeds meer te begrijpen van die eenzame man en zijn gedrag. Pa was in wezen een aardige man, die door de tijd en zijn omgeving ge-/vervormd is tot degene die hij uiteindelijk was. Vooral in de omgang met mijn jongere zusjes, zag ik een heel andere pa. Een vader die ik zelf ook graag gehad had. Maar mijn boosheid en jaloezie hebben inmiddels plaatsgemaakt  voor begrip en vergeving. De bewondering en het respect zijn altijd gebleven. Dag pa, bedankt!

Met pensioen

Pa ging dus met pensioen. Thuis stond de boel op z’n kop. Pa was niet gewend om zo lang thuis te zijn. Zijn Marine mentaliteit botste met de manier waarop mamma ons had opgevoed. Pa bleek behoorlijke frustraties te hebben overgehouden aan de oorlog en de marine. Discriminatie, geen plek voor emoties enz. maakten van hem een eenzaam man. Voor mij en mijn broers was pa altijd de oorlogsheld, ook al wilde hij daar met geen woord over praten. “Dat was de slechtste tijd van mijn leven”, heeft hij ooit eens gezegd. Pas toen pa parttime ging werken, verbeterde de situatie thuis.
Begin jaren 90 wordt pa ziek. Hij heeft prostaatkanker. In die periode vernam hij dat hij een buitenechtelijk kind was. Ik zie pa nog verschrikt rondlopen, toen hij dat bericht vernam. De puzzelstukjes van zijn nare jeugd en andere onduidelijke zaken vielen ineen. Pa besteedde veel tijd om nader kennis te maken met zijn nieuwe familie.
Het is oktober 1997. Ik word op werk gebeld, dat het niet goed gaat met pa. Hij is met spoed het ziekenhuis in gegaan. Vanuit Den Bosch haast ik me richting Leiderdorp. Met mamma ga ik naar het ziekenhuis. Pa zit rechtop op de rand van zijn bed als we de broeierige zaal binnen komen. Hij glimlacht en is merkbaar blij ons te zien. We praten wat bij en hij zegt dat ie straks weer naar huis mag. Zoals gewoonlijk klinkt alles normaal, rustig.Als we afscheid nemen lacht ie opgewekt. Samen met mamma loop ik de zaal uit en kijk nog even achterom. Even lijkt het erop dat ik naar het verkeerde bed kijk. De man erop is klein en kijkt droevig voor zich uit. Pas later zou het tot me doordringen, dat het wel degelijk pa was.
Thuis wordt alles voorbereid op pa’s thuiskomst. Er is een bed aangevraagd bij de zorgdienst. Het is vrijdagmiddag en aangezien er een aantal zussen rondloopt, besluit ik om maar naar huis te gaan en de volgende dag weer te komen.